Korte achtergrond. Wij zijn Eric en Bas, vader en zoon. We zijn KUUS. begonnen nadat de schoonmoeder van Eric twee dagen op de keukenvloer lag. Haar telefoon lag op het aanrecht, ze kon er niet bij. Wij weten dus uit eigen familie waar de angst van mantelzorg op afstand vandaan komt.
Wat is mantelzorg op afstand?
Je woont in Utrecht, je moeder in Groningen. Of jij in Duitsland en je vader nog in Nederland. Je belt vaak, je komt in het weekend, maar de dagelijkse dingen kun je niet zelf doen. Dat is mantelzorg op afstand: betrokken zijn en regelen, zonder fysiek dichtbij te zijn.
Het verschilt van gewone mantelzorg op één punt. Je mist de kleine signalen. Je ziet niet dat de post zich opstapelt, dat de koelkast leeg is, dat moeder onvast ter been is geworden. Die signalen moet je op een andere manier binnenkrijgen.
Veel mensen voelen zich er schuldig over. Dat hoeft niet. Afstand maakt je geen slechte zoon of dochter. Het vraagt alleen om iets meer organisatie en iets minder toeval.
De grootste zorg: een val die niemand merkt
Vraag tien mantelzorgers op afstand waar ze ’s nachts van wakker liggen, en negen noemen hetzelfde. Niet de boodschappen. Niet de administratie. De val.
Een ouder die alleen woont en valt, kan vaak niet meer bij de telefoon. Soms door de val zelf, soms door paniek, soms door even buiten bewustzijn raken. En als jij honderd kilometer verderop zit, kan er veel tijd overheen gaan voor iemand het merkt.
Daarom begint zorg op afstand bij deze vraag: hoe weet ik het als er iets gebeurt, en hoe snel is er dan hulp? De rest is belangrijk, maar dit is de kern.
Praktische manieren om op afstand betrokken te blijven
Een paar dingen die in de praktijk het meeste opleveren.
Vaste belmomenten
Niet “ik bel je nog wel een keer”, maar een vast ritme. Elke avond om zeven uur, of elke ochtend na het ontbijt. Het voordeel is niet alleen het contact. Als de telefoon een keer niet wordt opgenomen op het vaste moment, weet je meteen dat er iets kan zijn.
Een buur of kennis in de buurt
Eén iemand vlakbij die een sleutel heeft en die je mag bellen als je je zorgen maakt, is goud waard. Maak die afspraak voor het nodig is, niet erna. Een fles wijn of een keer langsgaan om kennis te maken is een kleine moeite voor een groot gevoel van zekerheid.
Boodschappen en administratie regelen
Veel kun je op afstand doen. Boodschappen online laten bezorgen, de bankzaken samen via internetbankieren, post die digitaal binnenkomt. Dat scheelt jou reistijd en je ouder gedoe.
Contact met de huisarts of thuiszorg
Zorg dat je weet wie de huisarts is en of er thuiszorg langskomt. Vraag of je als contactpersoon genoteerd mag worden. Op Regelhulp van de overheid vind je een overzicht van wat er aan ondersteuning mogelijk is.
Hulpmiddelen voor zorg op afstand
Techniek lost niet alles op, maar de juiste hulpmiddelen schelen veel onrust. Een paar veelgebruikte.
- Beeldbellen. Een tablet of telefoon waarmee je elkaar ziet. Je hoort meer aan een stem dan je denkt, en je ziet of iemand er goed uitziet.
- Slimme deurbel of camera. Voor sommige families prettig om te zien of er bezoek is geweest, of dat de krant nog op de mat ligt. Voor anderen te veel als toezicht. Bespreek het.
- Een alarmhorloge met SOS-knop en valdetectie. Het hulpmiddel dat direct op de grootste zorg ingaat: de val die niemand merkt. Daarover hieronder meer.
- Medicijndispenser. Als het onthouden van medicijnen een probleem wordt, geeft een dispenser op tijd een seintje.
Op MantelzorgNL staat een breder overzicht van apps en hulpmiddelen, los van welk merk dan ook.
Waar een alarmhorloge wel en niet bij helpt
Eerlijk over wat het wel doet. Een alarmhorloge is een polshorloge met een SOS-knop en bewegingssensoren die een val kunnen herkennen. Drukt je ouder op de knop, of detecteert het horloge een val, dan belt het automatisch jou of een ander ingesteld contact. Er zit een eigen simkaart in, dus het werkt zonder smartphone en ook buitenshuis, in de tuin, op straat, onderweg naar de winkel.
Voor mantelzorg op afstand is dat precies het stuk dat je zelf niet kunt afdekken. Jij kunt niet binnen een minuut in Groningen zijn. Het horloge kan je wel binnen een minuut laten weten dat er iets is, met de locatie erbij.
En eerlijk over wat het niet doet. Een alarmhorloge voorkomt geen val. Het is geen medisch hulpmiddel, het stelt niets vast, het houdt geen ziekte in de gaten. Het doet één ding goed: snel hulp inschakelen als het misgaat. Bij KUUS belt het horloge jou, geen meldkamer, want bij een echte noodsituatie wil je dat de mensen die het meest om je ouder geven het eerst weten.
Dat is ook waarom het zonder abonnement kan. Je koopt het horloge eenmalig en kiest zelf een simkaart. Geen doorlopende kosten van 25 tot 35 euro per maand zoals bij een meldkamerdienst. Voor je ouder is het een horloge. Voor jou is het zekerheid.
Wil je weten welk model past? Bekijk de KUUS alarmhorloges voor ouderen, met SOS-knop, valdetectie en GPS.
Hoe je het gesprek voert zonder te betuttelen
Het lastigste aan mantelzorg op afstand is vaak niet de techniek, maar het gesprek. Veel ouders horen “je hebt hulp nodig” als “je bent oud en redt het niet meer”. Dan gaat de hakken in het zand.
Wat helpt:
- Maak het over jou, niet over hen. Niet “mam, ik vind dat jij een alarm moet dragen”, maar “mam, ik lig wakker als je ’s avonds niet opneemt, met dit horloge weet ik dat je gewoon kunt bellen als er iets is”. Dat is geen diagnose, dat is een zoon of dochter die slaapt.
- Verkoop een horloge als een horloge. Een alarmhorloge ziet er als een gewone smartwatch uit. Geef het als een mooi cadeau, niet als een medisch apparaat.
- Begin klein. Eén ding tegelijk. Eerst de vaste belmomenten, later pas het horloge. Te veel ineens voelt als een overname.
- Geef het rond de feestdagen. Met kerst ben je toch langer samen, en zie je vaak wat eerder niet opviel. Een horloge cadeau geven is dan makkelijker dan er apart over beginnen.
Wanneer een alarmhorloge niet de oplossing is
Dit lees je niet vaak, maar het hoort erbij. Een alarmhorloge past niet in elke situatie.
- Als er altijd een gezonde partner thuis is. Dan is het probleem dat het horloge oplost er eigenlijk niet.
- Bij ver gevorderde dementie. Wie het horloge steeds afdoet of kwijtraakt, draagt het niet betrouwbaar. Dan past een andere oplossing beter.
- Als je ouder principieel geen techniek aan het lichaam wil. Die strijd verlies je vaker dan je wint. Voer dan liever een ander gesprek over veiligheid in huis.
- Als je 24/7 professionele bewaking wilt. KUUS belt familie. Voor zwaardere medische opvolging is een meldkamerdienst geschikter.
Liever een eerlijke nee dan een spijtige koop.
Veelgestelde vragen
De vragen die we het vaakst krijgen over zorg op afstand. Staat jouw vraag er niet bij? Klik rechtsonder op de foto van Hans en hij helpt je verder.
Hoe zorg ik voor mijn ouder als ik ver weg woon?
Met een combinatie van vaste belmomenten, een contactpersoon in de buurt, hulp bij boodschappen en administratie, en hulpmiddelen die je laten weten dat het goed gaat. De belangrijkste vraag om eerst te regelen: hoe word je gewaarschuwd als er iets gebeurt, en hoe snel is er dan hulp.
Wat is het beste hulpmiddel bij mantelzorg op afstand?
Dat hangt af van de grootste zorg. Is dat een val of plotselinge onwel worden, dan is een alarmhorloge met SOS-knop en valdetectie het meest gericht, omdat het ook buitenshuis werkt en automatisch belt. Is het vooral eenzaamheid of contact, dan helpt beeldbellen meer.
Werkt een alarmhorloge ook als ik in het buitenland woon?
Ja. Het horloge belt de ingestelde contacten, en die kunnen een buitenlands nummer zijn. Goed om te regelen: zet ook iemand in de buurt van je ouder in de contactenlijst, zodat er altijd iemand snel ter plaatse kan zijn.
Krijg ik een melding als mijn moeder valt?
Bij een alarmhorloge met valdetectie belt het horloge automatisch het eerste contact als het een val herkent en het alarm niet zelf wordt uitgezet. Jij krijgt dan de oproep, met de locatie erbij. Valdetectie is geen perfecte techniek, een loos alarm komt soms voor, maar een gemiste val is veel erger dan een loze melding.
Heeft een alarmhorloge een abonnement nodig?
Niet per se. Er bestaan modellen zonder abonnement, waarbij je zelf een prepaid simkaart kiest vanaf ongeveer 5 euro per maand. Bij modellen met meldkamerdienst betaal je 25 tot 35 euro per maand. Bij KUUS belt het horloge direct de familie, zonder doorlopende kosten.
Tot slot
Mantelzorg op afstand is niet alles overnemen. Het is zo georganiseerd zijn dat je het weet als het misgaat, en dat hulp dan snel komt. Vaste belmomenten, iemand in de buurt, en voor de grootste zorg, de val die niemand merkt, een horloge dat zelf belt.
Onze schoonmoeder lag twee dagen op de keukenvloer voordat iemand het merkte. We zijn KUUS. begonnen om te zorgen dat een andere familie dat niet meemaakt. Het horloge is een middel, geen doel.
